طیور نیز همانند بشر ها از استرس بیزارند . در واقع می توان ذکر کرد که استرس، سیستم ایمنی طیور را مختل می سازد و تأثیرات معکوسی بر روی بازدهی آنان دارد . همین عوارض برای پیشگیری از استرس کافی است .
در خصوص استرس دوچندان مشاجره شده و مطالب زیادی نوشته شده ولی همچنان یک عدد از معضل های والا در رابطه با رئیس صنعت مرغداری محسوب می گردد . بله ، استرس یک تهدید خاموش برای سالم و بازدهی مرغ هاست . از این رو آن را خاموش می نامیم که هنگامیکه طیور ذیل استرس باشند به ندرت از خود علائمی بروز می دهند بدین ترتیب هم استدلال و هم ضایعه ای که از خود به جا می گذارد ناشناخته می ماند .
•استرس
چه میباشد ؟ تمامی موجودات زنده انرژی محدودی دارا هستند . این انرژی در وضعیت ناپایدار که به فیس تهدید و خطر پیدایش می کنند به محافظت تعادل آنان کمک می نماید . به عنوان مثال ، در خصوص مرغ ها موقعیت مضاعف بد آب و هوایی ، واکسیناسیون ، نوک چینی ، عدم وجود فضای کافی در مرغداری و وضعیت نا مناسب این چنینی یک استرس محسوب می شود . مادامیکه این معضل ها کوچک و گذرا و یا این که برای پرنده قابل تحمل باشند ، از انرژی باطن خویش برای رویارویی با این شرایط استعمال می نماید و در نهایت بدون هیچ زخم و گزندی و یا با صدمه ای اندک از این موقعیت رهایی می یابد . هنگامیکه این معضل ها به صورت بدون شوخی خیس و در دفعات اکثر بروز کند ، عواقب بدتری در توقع پرنده می باشد ؛ چنین مواردی سبب ساز به ذیل آمدن سیستم ایمنی تن ، کاهش وزن گیری ، ارتقا ضریب تبدیل طعام ، کاهش تخمگذاری ، و به طور خلاصه کاهش سالم همگانی و بازدهی پرنده می شود . همه این اتفاقات در واکنش پرنده برای مقابله با موقعیت بحرانی به وجود می آید .
•عامل
عکس العمل های شیمیایی عواملی که در تندرست پرنده دخالت دارااست "عوامل استرس" یا این که "استرس زا" خوانده می شوند . در یکی از جلسات آموزشی از حضار پرسیده شد استرس چه معنایی در ذهن آن ها دارد ، بعضی از مفاهیم عبارت بودند از : تنش ، نگرانی ، تشویش ، واهمه ، شک وتردید ، گرفتاری ، تهدید ، اندوه ، ذیل فشار و مضیقه بودن ، تقلا کردن ، معضل ، پریشانی ، مشقت ، تحمل کردن ، کشمکش . مسلماً این ها مفاهیمی است که مربوط به تجربیات انسانی می باشد و از جنبۀ طبی برخی از احساسات از قبیل خوف ، استرس ، نگرانی و یاس خیر صرفا تأثیراتی را بر روی ذهن و روان به جا می گذارند بلکه ناراحتی های جسمانی را نیز در پی خواهد داشت . امروزه پزشکان حتی اکثری از بیماری های مربوط به پوست ، حزن های گوارشی و قلبی و غیره را مربوط به کارداران و اختلالات روانشناسی دانسته اند . در صورتیکه این فرمان در خصوص انسانها صدق نماید ، در مسئله حیوان نیز قابل قبول و پذیرفته است . این فرمان در مورد حیوانات بزرگتر نظیر سگ یا گاو که در پیش روی استرس عکس العمل شدیدتری نسبت به پرندگان از خود پیدایش می دهند ، بارزتر است .
•مرغ
ها فقط یک ماشین جوجه کشی نیستند ! اغلب ما به خطا تصور می کنیم که مرغ ها جاندارانی میباشند که آستانۀ تحمل درد پایینی دارند . در صورتیکه مرغ هم همانند سایر حیوانات از حواس فیزیکی نیکی برخوردارند ولی مسلماً همانند بشر توانایی آتی نگری و تفکر منطقی را ندارند . به همین استدلال نیز بضاعت و توان "انطباق پذیری" و یا "پذیرفتن" هیچ نوع تجربۀ منفی و یا این که تلخ را و لو آنکه مانند واکسیناسیون و یا این که نوک چینی که به فیض آنهاست را ندارند و در پیش روی این حالت به ظواهر وحشتناک از خود واکنش های فیزیکی و یا این که شیمیایی انجام می دهند . به طور مختصر ، این امر با آزادسازی کورتیکوسترون که نوعی هورمون استروئیدی هست و از غدد فوق کلیوی ترشح می شود، چهره می گیرد .
•انواع
استرس در واقع دو گونه متمایز استرس وجود داراست که ذیل عنوان اجتناب نا پذیر و قابل اجتناب شناخته می شوند . یک سری استرس هایی میباشد که متعاقب عملیات ضروری و واجب نظیر واکسیناسیون ، نوک چینی ، کارهایی که در رابطه با وزن گیری و جابجایی و رویش سرعت بالا طیور و ارتقا در تولیدها چهره می گیرد و مجموعه دیگر استرس هایی می باشد که ما تحمیلی و در اثر بی توجهی و یا انجام سیاست های اشتباه مدیریتی بر روی پرنده اعمال می کنیم نظیر رویش ونگهداری تعداد زیادی طیور در فضای محدود ، اعمال تغییرات ناگهانی ، تهویۀ بد ، و قرار گرفتن طیور در پیش روی موقعیت طاقت فرسا محیطی .
یک مدیریت درست و خوب می بایست به نحوی باشد که از پیدایش استرس های قابل اجتناب پیشگیری کند و بروز استرس های غیر قابل اجتناب را کاهش دهد .
•تأثیر
استرس بر روی مرغ ها از روئت کرد تخصصی و فنی ، با قرار گرفتن پرنده در وضعیت استرس ، هورمون کورتیکوسترون از غدد فوق کلیوی ترشح می شود . این فرمان به پرنده در رویا رویی با استرس یاری متعددی می کند البته در عوض ، عوارض و لطمات زیادی را نیز به دنبال دارااست . در واقع می توانایی استرس و مکانیسم آن را به دستگاه خودپرداز (ATM) تشبیه کرد که پول عیب گیری را به ارزش خالی کردن حسابمان برایمان فراهم می سازد . هنگامیکه پرنده ذیل استرس قرار می گیرد آزاد سازی سریع گلوکز در خون صورت می گیرد و سبب به تقلیل گلوکوژن که ذخیرۀ قندی جان دار در کبد و ماهیچه هاست می شود ؛ تنفس تغییر و تحول می کند ، همچنین این هورمون موجب تغییرات شیمیایی بر روی سطح pH روده می گردد . این تغییرات موضوع ساز پرورش قارچ و باکتری می شود و متعاقباً بیماریهای معدی روده ای به وجود می آید . برخی مطالعات نشان داده اند که این هورمون استرس، زمینه ساز تشکیل و ازدیاد رادیکال های آزاد در بدن می شود که فراوان تأثیرات مخربی را از خود به جای می گذارند . همانطور که استرس بر روی یک پرندۀ بالغ تأثیر می گذارد بر روی جنین هم تأثیرگذار است .
مرغ از تغذیۀ روزانه خویش ذخایر محدودی برای بقا ، پرورش ، واکنش به تغییرات محیط زیست ، مکانیسم دفاعی و تولید نظیر به دست می آورد ؛ با قرار تصاحب کردن در موقعیت استرس زا پرنده از همین ذخایر انرژی و پروتئینی استفاده می نماید بنابراین ذخایر انرژی واجب و زمینه نیاز برای رویش ، تندرست ، تولید نظیر ، و بقیه عملیات حیاتی مرغ تحلیل می رود . در سود در پروسه پرورش و ایجاد مثل پرنده سیر بالا به پایین مشاهده می شود . اندازه فضولات و مرگ و میر طیور بالا می رود . از دیگر عارضه ها استرس کاهش مقاومت بدن پرنده در مقابل عفونت های ویروسی ، قارچی ، باکتریایی و ذیل وارد شدن سیستم ایمنی بدن میباشد . به دنبال استرس، دستگاه سوخت و ساز بدن سعی بد و ضعیفی خواهد داشت . پژوهش ها نشان داده میباشد که استرس چه بسا بر روی کیفیت گوشت پرنده هم تأثیرگذار می باشد و کیفیت آن را ذیل می آورد .
مطالعات کافی مبنی بر وقوع همه این عوارض بر روی آدم به همان چهره که بر روی حیوان و طیور تأثیر می گذارد ، وجود دارد .
•بهترین
رویه رویا رویی با استرس چه چیزی است ؟ 1 اولین و مهم ترین شرط ضروری برای مدیریت مرغداری این می باشد که به محض وقوع اختلال یا عارضه ای برای پرندگانش از وضع و اوضاع مطلع گردد . مسلماً این امر مستلزم برنامه ریزی دقیق است .
2 شناخت سرعت بالا علامتها استرس بسیار حائز اهمیت می باشد ؛ این علامتها مشتمل بر پوشش غیرطبیعی پر و بال و پر ، تر و تمیز کردن مداوم پرها با منقار ، ارتقا پرخاشگری مثل رخنه کردن پرها با نوک یا این که کانیبالیسم و یا حتی بی قراری و سرگردان منش رفتن پرنده است .
حتی تصور می شود که تخم به مقطع طولانی تری داخل غدد درونی طیوری که ذیل استرس می باشند ، نگه داشته می شود و در سود در فرایند تخمگذاری تأخیر دارند . همینطور مرغ هایی که تخم رنگی می گذارند (تخم مرغ های محلی و قهوه ای رنگ) اکثر وقت ها تخم مرغ های رنگ پریده می دهند .
3 امروزه با دقت به فراوانی داروهای موجود در بازار ، مدیران مرغداری نیز بایستی گزینش درست و شایسته ای داشته باشند . در این موضوع اضطراری میباشد که اکثری از مدیران یادگرفتن حتمی را ببینند چرا که استفاده از ویتامین ها ، مواد معدنی و فرمولاسیون های گیاهی به خواسته تقابل با استرس در بسیاری از مرغداری ها زمینه توجه قرار نمی گیرند .
در بعضی از کشورها رفاه دام با تصویب قانون ها و ضوابطی مبنی بر حمایت دام و طیور از قرار گرفتن در شرایط استرس زا و غیر مناسب مهیا می گردد . حتی زمانیکه قانونی در این خصوص تصویب نشده ، مرغدار مکلف است اهتمام و اعتنا و نظارتی را که پرنده ها برای اهداف شغلی و تجاری ما اضطراری دارا هستند به آن ها ارائه دهد .
بعلاوه ، صریح می باشد که سعی و بازدهی مرغ نیز همانند هر موجود زندۀ دیگری به مقدار سالم و آسایش و رفاهش بستگی دارااست .
مادامیکه نسبت به هر گونه شرایط سخت و نامطلوبی که پرنده تحمل می نماید بی دقت باشیم ، استرس کماکان یک قتل کننده خاموش باقی خواهد ماند !
برچسب: ماشین جوجه کشی,
نویسنده: علی پور