چک ضایعات در مرغداری ها و راهکارهای کاهش آن

علل ضایعات در مرغداری ها: چک های که در جمهوری اسلامی ایران بطور دور از هم در مرغداریها وصنایع مرغداری گردیده میباشد نشان داده است که تراز بهروری وراندمان در کشور ایران زیر خیس از استاندارد می باشد ، زیرا در فرآیند متعدد ضایعات بیش از حد معقول میباشد .

ماشین جوجه کشی
برای این که احوال ضایعات وعلل آن شفاف شود می بضاعت و توان ضایعات صنعت مرغداری را به سه دوره یا تراز بشرح تحت تقسیم نمود : اولیه 
ـ ضایعات در تراز تولید برای این که به میزان پایین بودن راندمان ودر سود ضایعات در این مرحله پی موفقیت بایستی استاندارد قابل قبولی در دست داشت تا با مقایسه باآن وضع بازده مرغداری را در تراز ایجاد بررسی نمود .از 
نظر تولید گوشت سویه های تجاری که در کشور ایران وجود دارااست حالت تولیدشان قضیه تحلیل قرار گرفته وبدین قرار می باشد : وزن میانگین در 8 هفتگی 1700 گرم ، ضریب تبدیل غذایی 2/2 کیلوگرم ، تلفات 2/5 درصد .از نظر ساخت تخم مرغ چک های انجام گردیده که در زمینه ی رشرایط مناسب در مرغداری های تجاری اندازه بهروری وراندمان به قرار زیر می باشد . 
سن استارت تخم گذاری 5 ماهگی ، اندازه میانگین 255 عدد تخم مرغ ، وزن میانگین تخم مرغ 60/4 گرم ضریب تبدیل خوراک به تخم مرغ 2/7 تلفات در دوره رویش 4/5% تلفات در تراز تخمگذاری 10/3 درصد مجموع تلفات از روز نخستین تا نقطه پايان تخمگذاری 14/8 درصد . 
تلفات در مرز و بوم ما چه در جوجه ها ی گوشتی وچه در جوجه های تخمی متأ سفانه بیش از ارقام استاندارد است بطوریکه طبق مدارک موجود و همچنین مطالعات انجام شده،حد متوسط تلفات در مسئله نژاد های تخمی در هنگام پرورش 12درصد ودر دوره تخمگذاری 18 درصد و مجموعا" 30 درصد ذکر شده میباشد بدین ترتیب رقم تلفات در گله های تخمی در کشور ما دو برابر استاندارد هست در موضوع گله های گوشتی هم این درستگو است و طبق آمار نیمه رسمی تلفات در جوجه های گوشتی در حدود 7-10 در صد می باشد . 
ضایعات 
غذا همانگونه که در ابتدا اشاره شد نسبت تبدیل خوراک به گوشت بطور استاندارد حداکثر 2/2 می باشد ونسبت تبدیل غذا به تخم مرغ 2/7 است . 
در حالیکه در ایرا ن مطالعات ابتدایی نشان داده میباشد که ضریب تبدیل غذا به گوشت مرغداری ها عالی حدود 2/5 چه بسا 2/7 و نسبت تبدیل طعام به تخم مرغ 3 کیلو می باشد .بدین ترتیب ما به ازای هر کیلو گوشت 300-500 گرم ودر ازای هر کیلو تخم مرغ هم 300 گرم غذای اضافی مصرف نموده ایم . 
علل 
ضایعات در کشور ایران به دو رخ مستقیم و غیر بی واسطه دیده می شود عواملی که به طور بدون واسطه تأثیر دارااست را می توانایی تحت عنوان ریخت و پاش گونه بندی کرد این فرمان اکثر زمان ها در اثر روشهای نادرست نگاهداری طعام پخش خوراک نا مطلوب بودن دان خوری ها وجود طیوران و حشرات عدم دوراندیشی ودلسوزی عمل گران هست بطوریکه در اثر عدم اعتنا به این نکات بی آلایش اکثر اوقات در میان 5-7 درصد از غذا در مرغداری های عمومی ممکن تلف شود تلف 
شدن غیر بی واسطه غذا علاوه 
بر تلف شدن بی واسطه غذا بعلت جاری شد وپاش غذاممکن است بطور غیر بدون واسطه نیز تلف شود در سود ضریب تبدیل غذایی و راندمان خوراک کاهش یابد این علل بطور اختصار عبارتند از: اول)کم 
بازده طعام در اثر بیماری وجود بیماری درگله های طیور اکثر اوقات منجر کاهش بازدهی خوراک به میزان 3-7 درصد می شود برای مثال در بیماری کوکسیدوز کرم ها ی انگلی پس از معالجه گله .زیرا 
دستگاه گوارش مصدوم می شود و عوارض در سلولهای اپی تلیال روده به وجود می آید در نتیجه روده ها پس از بهبودی هم نمی توانند مانند قدیمی غذا را هضم وجذب نمایند درباره ی رنتیجه میزان قابل توجهی غذا که وارد دستگاه گوارش می شود سوای استفاده به رخ مدفوع از تن خارج می شود و بازده خوراک کاهش می یابد هزینه 
سرنه مربوط به جوجه در شرای بها جوجه یک روزه 50 ریال باشد و جوجه کبابی را در وزن یک کیلو گرم به بازار ارائه دهیم از لحاظ هزینه های مربوط به خرید جوجه در یک کیلو گرم وزن زنده 50ریال و در شرای در وزن 5/1کیلو گرم به بازار بفرستیم 35 ریال و در حالتی که همین جوجه گوشتی را به وزن 2 کیلو گرم به بازار ارسال دارا هستند هزینه سرانه 25 ریال به ازای هر کیلو گوشت تولید گردیده تمام می گردد و اعتنا به این قضیه یک رقم قابل دقت از لحاظ اندک کردن مخارج ساخت خواهد شد .از طرف دیگر سبب ساز صرفه جویی در تولید جوجه یک روزه خواهد شد . 
1- 
هزینه سرانه مربوط به جوجه: اگر بها جوجه یک روزه -/50 ریال باشد و جوجه کبابی را در وزن یک کیلوگرم به بازار ارائه می دهیم، از حیث هزینه های مربوط به خرید جوجه در یک کیلوگرم وزن زنده 50 ریال و در شرای در وزن 5/1 کیلوگرم به بازار بفرستیم 35 ریال و در شرای همین جوجه گوشتی را به وزن 2 کیلوگرم به بازار ارسال دارا هستند هزینه سرانه جوجه 25 ریال به ازاء هر کیلو گوشت ایجاد شده تمام می شود و اعتنا به این مورد یک رقم قابل اعتنا از نظر ناچیز کردن هزینه های تولید خواهد شد . از طرف دیگر سبب صرفه جویی در تولید جوجه یک روزه خواهد شد . 
2- 
هزینه سرانه مربوط به کارگر: معمولاً نگاهداری جوجه در هفته های نخستین نقص تر بوده و احتیاج به دقت و نگهداری و کار بیشتری دارااست در صورتیکه در سنین بالاتر نگاهداری جوجه احتیاج به دقت و کار کمتری دارااست . از طرفی چون با پرورش جوجه کبابی در سنین فراتر تعداد کمتری خصوصی در سال می بضاعت نگاهداشت، از این رو از لحاظ عملیات ورود جوجه یک روزه و همینطور ارسال جوجه های گوشتی به بازار تعداد دفعات ضد عفونی کردن آشیانه احتیاج به فعالیت کمتری خواهد داشت، در سود میزان کار در واحد ایجاد کمتر شده و منجر کاهش هزینه سرانه مربوط به کارگر می گردد . 
3- 
هزینه مربوط به سوخت: معمولاً در پنج هفته اولیه احتیاج به حرارت مصنوعی است در صورتی که در سنین بالاتر هزینه های مربوط به سوخت حذف می شود . از این رو هر چه جوجه های سنین پائین و ناچیز وزن به بازار ارسال شود، هزینه سرانه و مصرف سوخت بخش اعظم می خواهد تا زمانی که جوجه در سنین فراتر و در وزن فراتر به بازار ارسال گردد . زیرا در زمان مازاد نگاهداری احتیاج به هزینه مربوط به سوخت نمی باشد . 
4- 
هزینه های مربوط به واکسیناسیون و دارو تلفات: با اعتنا به اینکه دو نوبت واکسیناسیون بر علیه بیماری نیوکاسل برای جوجه های گوشتی سفارش می شود و این دو نوبت نیز در سنین پائین است، از این رو هزینه های واکسیناسیون و دارو در جوجه های با وزن کمتر و جوجه های با وزن بیشتر یکسان خواهد بود . در سود هزینه سرانه واکسیناسیون در واحد وزن در جوجه های سنگینتر ارزانتر تمام می شود . از حیث تلفات نیز طبق مطالعات انجام شده، اکثر وقت ها تلفات در جوجه های گوشتی در چندین هفته اول زندگی می باشد از این رو به طور کلی در واحد وزن درصد تلفات در جوجه گوشتی سنگین کمتر از جوجه کبابی های سبکتر می باشد . 
5- 
هزینه های بستر: چون برای هر سری جوجه معمولاً تنها یک بار از بستر استفاده می شود، از این رو مخارج مربوط به بستر در جوجه های سبک و سنگین وزن یکسان می باشد . به این ترتیب هزینه سرانه مربوط به بستر برای ایجاد یک کیلو گوشت در جوجه های سنگین وزن به مراتب ارزانتر از جوجه های سبک وزن می باشد . 
6- 
هزینه مربوط به غذا: بازده تبدیل خوراک به گوشت هر چه سن جوجه عمده می شود کمتر می گردد البته این کاهش راندمان به حدی نمی باشد که از لحاظ اقتصادی به صرفه نباشد این دستور اما بسته به نژاد، گونه غذا و روش غذا دادن فرق می نماید . معمولاً زیرا در سنین بالاتر از حیث کیفیت تغییراتی در جیره غذائی داده می شود و درصد پروتئین کاهش می یابد جیره غذائی ارزان خیس تمام می شود از این رو تا حدی ارزان تمام شدن جیره غذائی جبران کاهش بازده غذائی را می نماید . از این رو هر چه جوجه های گوشتی ارسال شده به بازار اکثر نزدیک به وزن استاندارد (1700 گرم) باشد، احتیاج کمتری به جوجه یک روزه و سوخت و بستر و دارو و واکسن و فعالیت بوده و برعکس چنانچه این زمینه رعایت نشود، ضایعات مواد مزبور عمده خواهد بود . 

دوم 
) ضایعات در تراز منفعت برداری: در مورد جوجه گوشتی این تراز دربرگیرنده کشتار بسته بنندی و عرضه به بازار و در صورت لزوم ذخیره کردن در یخچال می باشد و در مورد مرغ تخمگذار دربرگیرنده جمع آوری تخم مرغها، مرتبه بندی کردن و عرضه به بازار هست . 
ضایعاتی که در این مرحله وجود داراست به دین قرار است: 1- 
ضایعات مربوط به شکستن تخم مرغ : طبق مطالعات انجام شده در حدود 3/7 درصد از کل تخم مرغ ساخت گردیده مبتلا شکستگی گردیده و غیر قابل مصرف می گردد . به آیین ترتیب که 6/3 درصد در مزرعه و 7/3 درصد در هنگام سکو بندی کردن و حمل و نقل و صادر کردن به بازار می شکند . مطالعات مقدماتی در کشور ایران نشان داده که شکستگی تخم مرغ در جمهوری اسلامی ایران بیش از 10 درصد می باشد که گزیده از آن در اثر نازک بودن پوسته تخم مرغهای تولید شده و نصیب اعظم آن در اثر غلط بودن احوال مارکتینگ می باشد . علت نازک بودن پوسته تخم مرغها را در کشور ایران می توان به علت گرمای محیطی و تغذیه نامطلوب از لحاظ میزان کلسیم و فسفر و بالاخره وضعیت نگاهداری و ساختمان لانه دانست . 
2- 
ناچیز شدن بازده غذا در اثر حرارت : شایسته ترین حرارت برای مرغ ها در حدود 18-15 رتبه می باشد . بالا رفتن حرارت و پائین آمدن آن هر دو سبب ساز کاهش بازده غذا می شود . بالا رفتن حرارت از مقدار مناسب ذکر گردیده عمده در کاهش راندمان خوراک اثر دارااست . تجربه نشان داده می باشد که هر قدر مرتبه حرارت محیطی بالا می رود = مقدار میل کردن خوراک و همچنین ضریب تبدیل آن به فایده کاهش می یابد . علت این امر این میباشد که از حیث فیزیولوژیکی مرغ تا زمانی که احتیاجاتش از حیث انرژی تأمین نشده از میل کردن دست نمی کشد لذا در شرای هوا گرم باشد چون انرژی مسئله احتیاج طیور کم میباشد لذا مرغ غذای کمتری می خورد و چون در اندازه غذای خورده گردیده میزان کافی پروتئین و بقیه مواد غذائی موجود نمیباشد لذا احتیاجات مرغ کاملاً تأمین نشده و میوان محصول کاهش می یابد . عکس این فرمان در زمینه کاهش حرارت مشاهده می شود از این رو برای رفع این انواع می بایست دو فرمول غذای طیور در فصل زمستان و فصل تابستان داده شود تا از نظر ضریب تبدیل غذائی ایراد بوجود نیاید . به این جهت معمولاً جیره مرغهای تخمی در فصل تابستان بایستی دارای پروتئین بخش اعظم و انرژی کمتر و در زمستان پروتئین کمتر و انرژی بیشتر داشته باشد . 
3- 
ناچیز شدن بازده غذائی در اثر فرمولهای نا مناسب : نکته دیگری که به میزان مضاعف سبب ساز اندک شدن بازده غذا می گردد نامطلوب بودن ترکیب جیره غذائی است . 
ارتقاء و کاهش نسبتهای معلوم شده برای جیره غذائی طیور هر دو باعث قلیل شدن به کار گیری از غذا می گردد . 
4- وجود ضایعات در اثر رعایت نکردن محدودیت غذائی در نیمچه های تخمی . 
5- 
کم شدن راندمان غذائی در اثر عدم اعتنا به درصد ایجاد : چنانچه در تمام مقطع تخم گذاری بدون اعتنا به درصد ایجاد جیره غذائی یکنواخت در اختیار گله مرغ قرار داده شود بازده خوراک پائین می آید، چون اگر جیوه یکنواخت و مثلاً براساس 15 درصد پروتئین باشد در هنگامی که درصد تولید پائین می باشد (کمتر از 65 درصد) مقدار بیشتری پروتئین در اختیار مرغ قرار می گیرد که باعث اتلاف طعام گردیده و اقتصادی نمیباشد . برعکس هنگامی که تولید بالاست اندازه پروتئین به میزان کافی نمی باشد از این رو چون احتیاجات مرغ به طور بی نقص تأمین نمی شود درصد ایجاد پائین می آید که در هر چهره باعث کاهش راندمان غذا به سود می گردد، از این رو باید بسته به میزان درصدتخمگذاری تغییرات واجب را در جیره غذائی بخشید و متأسفانه چنین چیزی در جمهوری اسلامی ایران مرسوم نیست . بدین ترتیب دست اندرکاران ذکر شده در فوق سبب ساز می شود که بازده خوراک کاهش یافته و ضایعات بالا رود . 
ضایعات 
ناشی از فرستادن جوجه در وزنهای پائین: موضوع این که جوجه کبابی گوشتی در چه سن و در چه وزنی به بازار ارسال گردد ادله مهمی از لحاظ ضایعات به شمار می رود . معمولاً از حیث اقتصادی بهترین وزن برای فرستادن جوجه ها به بازار وزن میانگین 1800 گرم می باشد . در این وزن حداکثر فایده وری حاصل می شود در صورتی که در کشور ایران عملاً وزن جوجه های ارسال گردیده به بازار به مراتب کمتر از این حد میباشد . 
ضایعات 
در مرحله سپس از سود برداری: در این تراز ضایعات مشتمل بر بقایای طیور می گردد که متأسفانه چنانچه می بایست و شاید در جمهوری اسلامی ایران موضوع استفاده قرار نمی گیرد . 
این ضایعات به اختصار به قرار تحت است: 1- 
ضایعات باقی مانده کارخانجات جوجه کشی : بقایای کارخانه جوجه کشی معمولاً از پوست تخم مرغهای جوجه شده، تخم مرغهای بی نطفه، تخم مرغهای نطفه مرده، تخم مرغهای جنین مرده و جوجه های وازده و تلف شده تشکیل گردیده است، به طولانی تر در بعضا تشکیلات جوجه کشی که جوجه های تخمی را به صورت سکس شده می فروشند جوجه خروسها را به بدور می ریزند، میزان متعددی جوجه خروس یکروزه به این بقایا اضافه می شود در کشور ایران این بقایا به بدور ریخته می شود چه بسا برای معدوم کردن آن هم هزینه های زیادی صرف می شود . 
طبق بررسی ها و مطالعات، پودر بقایای کارخانجات جوجه کشی دارنده 27 درصد پروتئین و 21 درصد کلسیم و 65/0 درصد فسفر و مقدار زیادی مواد غذائی دیگر می باشد که به سهولت می توان از آن برای تغذیه مرغهای تخمی به کارگیری نمود .